«Υποθήκη» 50 ετών στα αρχαία μνημεία: Η Μενδώνη περνά τη διαχείρισή τους σε ιδιώτες – Στους δρόμους αρχαιολόγοι και εργαζόμενοι

Με μία μόνο συνεδρίαση της Ολομέλειας προωθείται σήμερα, Τρίτη 28 Ιουλίου, προς ψήφιση το νομοσχέδιο του υπουργείου Πολιτισμού για τη διαχείριση της πολιτιστικής κληρονομιάς. Πρόκειται για ένα εκτεταμένο κείμενο 141 άρθρων, το οποίο εισάγει μια καθοριστική αλλαγή, τη δημιουργία της «Hellenic Heritage – Οργανισμός Ανάπτυξης και Διαχείρισης Ελληνικής Πολιτιστικής Κληρονομιάς Α.Ε.».

Η κυβέρνηση επιμένει ότι δεν ιδιωτικοποιεί τα μνημεία, ωστόσο οι αρχαιολόγοι, οι εργαζόμενοι του υπουργείου Πολιτισμού και η ΑΔΕΔΥ αντιτείνουν ότι, ακόμη κι αν δεν αλλάζουν χέρια οι τίτλοι κυριότητας, παραδίδονται σε μια εταιρική δομή οι σημαντικότεροι μηχανισμοί οικονομικής εκμετάλλευσης, πρόσβασης και δημόσιας προβολής της πολιτιστικής κληρονομιάς.

Ποιος είχε μέχρι σήμερα τον έλεγχο

Η κυριότητα των αρχαίων ακινήτων μνημείων ανήκε και εξακολουθεί να ανήκει στο ελληνικό Δημόσιο. Σύμφωνα με τον αρχαιολογικό νόμο, τα αρχαία ακίνητα μνημεία είναι εκτός συναλλαγής: δεν μπορούν να πωληθούν, να κατασχεθούν ή να υποθηκευτούν με τη νομική έννοια.

Η επιστημονική προστασία και εποπτεία ασκείται από το υπουργείο Πολιτισμού, τις Εφορείες Αρχαιοτήτων και τα αρμόδια αρχαιολογικά συμβούλια. Αντίστοιχα, τα εισιτήρια, τα πωλητήρια, τα αναψυκτήρια και γενικότερα οι οικονομικοί πόροι των αρχαιολογικών χώρων και των μουσείων βρίσκονταν υπό τη διαχείριση του Οργανισμού Διαχείρισης και Ανάπτυξης Πολιτιστικών Πόρων –του ΟΔΑΠ–, ενός Νομικού Προσώπου Δημοσίου Δικαίου.

Με το νομοσχέδιο, αυτό το τελευταίο και κρίσιμο τμήμα της διαχείρισης περνά σε μια Ανώνυμη Εταιρεία, δηλαδή σε Νομικό Πρόσωπο Ιδιωτικού Δικαίου, με το Δημόσιο να κατέχει το 90% των μετοχών και τον ΟΔΑΠ το υπόλοιπο 10%.

Τι αναλαμβάνει η νέα εταιρεία

Η Hellenic Heritage θα έχει διάρκεια 50 ετών, με δυνατότητα παράτασης από τη γενική συνέλευση. Αναλαμβάνει, μεταξύ άλλων:

• Τα ηλεκτρονικά εισιτήρια και τα συστήματα πρόσβασης στους χώρους.
• Τα πωλητήρια, τα ηλεκτρονικά καταστήματα, τα αντίγραφα και τα προϊόντα που εμπνέονται από τα μνημεία.
• Τη σήμανση, την εταιρική ταυτότητα και την ψηφιακή προβολή της πολιτιστικής κληρονομιάς.
• Την αξιοποίηση, εκμίσθωση και παραχώρηση ακινήτων.
• Την οργάνωση εκδηλώσεων, ακόμη και γαστρονομικών δράσεων, μέσα σε αρχαιολογικούς χώρους, ιστορικούς τόπους και μουσεία.
• Τη διαμόρφωση προτάσεων για τις τιμές των εισιτηρίων και τη δημιουργία συνδυαστικών πακέτων με υπηρεσίες τρίτων.
• Συνεργασίες με ιδιωτικές εταιρείες και εμπορικά δίκτυα, καθώς και την ανάθεση έργων σε εξωτερικούς συνεργάτες.

Το νομοσχέδιο προβλέπει ότι η νέα Α.Ε. θα ενεργεί ως αντιπρόσωπος του ΟΔΑΠ και του υπουργείου Πολιτισμού για πράξεις οικονομικής και υλικής διαχείρισης. Παράλληλα, ο ΟΔΑΠ θα προκαταβάλλει στην εταιρεία την ετήσια αμοιβή διαχείρισης και το 80% των λειτουργικών της δαπανών.

Επομένως, τα μνημεία δεν μεταβιβάζονται ως ακίνητα σε ιδιώτες. Μεταφέρεται, όμως, σε μια εταιρεία ιδιωτικού δικαίου ένα πλέγμα αρμοδιοτήτων που καθορίζει πώς λειτουργούν οι χώροι, τι προϊόντα και υπηρεσίες προσφέρουν, πόσο κοστίζει η πρόσβαση και με ποιον τρόπο παρουσιάζεται η πολιτιστική κληρονομιά στο κοινό.

Η «υποθήκη» των 50 ετών

Ο Σύλλογος Ελλήνων Αρχαιολόγων χρησιμοποιεί τον όρο «υποθήκευση» με πολιτική και θεσμική, όχι με τη στενή νομική έννοια. Υποστηρίζει ότι η δέσμευση της οικονομικής διαχείρισης για μισό αιώνα –και ενδεχομένως περισσότερο– δημιουργεί μια σχεδόν μόνιμη εταιρική πραγματικότητα, δύσκολα αναστρέψιμη από επόμενες κυβερνήσεις.

Οι αρχαιολόγοι θεωρούν ότι με τον τρόπο αυτό η συνταγματικά κατοχυρωμένη κρατική πολιτική προστασίας του πολιτισμού μετατρέπεται σε κυβερνητική και επιχειρηματική πολιτική. Προειδοποιούν ακόμη για κίνδυνο αδιαφάνειας, κακοδιαχείρισης δημόσιου χρήματος και μετατροπής των μνημείων σε τουριστικά προϊόντα.

Ιδιαίτερη είναι η ανησυχία για την πρόσβαση. Ο ΣΕΑ υπενθυμίζει την κατάργηση της χειμερινής έκπτωσης 50% και την αύξηση του εισιτηρίου της Ακρόπολης από 10 σε 30 ευρώ κατά τη χειμερινή περίοδο, εκτιμώντας ότι η συστηματική επιδίωξη μεγαλύτερων εσόδων μπορεί να οδηγήσει σε νέους οικονομικούς φραγμούς για τους πολίτες. Στο υπόμνημά του προς τη Βουλή θέτει επίσης ζήτημα ελέγχου του δημόσιου χρήματος και υπενθυμίζει την ελλειμματική κατάληξη παλαιότερων εταιρικών σχημάτων στον πολιτισμό.

Οι αντιδράσεις και οι κινητοποιήσεις

Απέναντι στο νομοσχέδιο έχουν τοποθετηθεί ο Σύλλογος Ελλήνων Αρχαιολόγων, ο Ενιαίος Σύλλογος Υπαλλήλων του υπουργείου Πολιτισμού, οι συντηρητές αρχαιοτήτων, οι έκτακτοι αρχαιολόγοι, οι μηχανικοί και άλλα σωματεία του χώρου. Η ΑΔΕΔΥ ζητεί την απόσυρσή του, καταγγέλλοντας μεταφορά αρμοδιοτήτων του ΟΔΑΠ και της Αρχαιολογικής Υπηρεσίας σε εταιρική δομή και ιδιώτες συνεργάτες.

Σήμερα πραγματοποιείται στη Θεσσαλονίκη στάση εργασίας από τις 11.30 έως τις 14.30 και συγκέντρωση στις 12.00 στο Επταπύργιο, έναν τόπο με ιδιαίτερο ιστορικό βάρος λόγω της χρήσης του ως φυλακής. Για αύριο, Τετάρτη 29 Ιουλίου, έχει προγραμματιστεί συγκέντρωση στην Αθήνα, στις 18.30, στον σταθμό του ΗΣΑΠ στο Θησείο. Η ανακοίνωση των κινητοποιήσεων συνοψίζει το βασικό αίτημα με τη φράση: «Τα μνημεία δεν είναι εμπόρευμα, δεν είναι επιχείρηση».

Στην κοινοβουλευτική επιτροπή, Νέα Δημοκρατία τάχθηκε υπέρ, ενώ ΚΚΕ, ΣΥΡΙΖΑ και Νίκη καταψήφισαν. ΠΑΣΟΚ, Ελληνική Λύση και Πλεύση Ελευθερίας είχαν επιφυλαχθεί για την τελική στάση τους στην Ολομέλεια.

Η απάντηση της Λίνας Μενδώνη

Η υπουργός Πολιτισμού απορρίπτει τις καταγγελίες περί ιδιωτικοποίησης. Υποστηρίζει ότι κανένας ιδιώτης δεν θα μπορεί να γίνει μέτοχος, ότι η κυριότητα και η προστασία των μνημείων δεν θίγονται και ότι τα έσοδα θα εισπράττονται για λογαριασμό του ΟΔΑΠ. Παρουσιάζει τη νέα εταιρεία ως εργαλείο ευελιξίας, εκσυγχρονισμού και αύξησης των πόρων που επιστρέφουν στον πολιτισμό.

Η ουσία της σύγκρουσης, ωστόσο, δεν βρίσκεται στους τίτλους ιδιοκτησίας. Κανείς δεν παραλαμβάνει αύριο τα κλειδιά της Ακρόπολης ως ιδιοκτήτης. Το πραγματικό ερώτημα είναι ποιος θα αποφασίζει για την καθημερινή λειτουργία, τα εισιτήρια, τα έσοδα, τις συνεργασίες και τη δημόσια εικόνα των μνημείων.

Και με το νομοσχέδιο που ψηφίζεται σήμερα, η απάντηση μετακινείται από έναν δημόσιο οργανισμό σε μια Ανώνυμη Εταιρεία με ορίζοντα τουλάχιστον μισού αιώνα.

newpost

Το άρθρο «Υποθήκη» 50 ετών στα αρχαία μνημεία: Η Μενδώνη περνά τη διαχείρισή τους σε ιδιώτες – Στους δρόμους αρχαιολόγοι και εργαζόμενοι εμφανίστηκε πρώτα στο Trikala Day.